LIKE SUPPORTS LIKE

“Het Gelijke Ondersteunt Het Gelijke”—Like Supports Like—is het aloude holistische concept dat het consumeren van specifieke organen overeenkomstige weefsels of fysiologische systemen in het lichaam kan ondersteunen. Historisch gezien werden organen niet alleen gewaardeerd als bron van calorieën, maar ook als geconcentreerde bronnen van voedingsstoffen. Orgaanweefsels bevatten vitaminen, mineralen, enzymen, peptiden en andere biologische verbindingen die aanzienlijk verschillen van die in spierweefsel.¹

Voorbeelden die vaak worden genoemd in traditionele voedingsculturen zijn:

• Lever als een voedingsrijke bron voor vitaliteit
• Hart geassocieerd met kracht en uithoudingsvermogen
• Beenmerg gebruikt voor de voeding van het skelet
• Voortplantingsorganen geassocieerd met vruchtbaarheid en vitaliteit

Deze verbanden komen voor in verschillende culturen en traditionele geneeswijzen. Hoewel de interpretaties varieerden, bleef de onderliggende observatie consistent: orgaanvlees behoorde tot de meest voedingsrijke delen van een dier.

Orgaanvlees ontbrak zelden in traditionele diëten. In veel samenlevingen werden ze beschouwd als zeer waardevol voedsel. Beschrijvingen van het gebruik van dierlijke organen komen voor in tal van oude medische tradities. Historische verwijzingen zijn te vinden in:

• Assyrische medische tabletten
• Oude Egyptische papyri, waaronder de Ebers Papyrus (ca. 1550 v.Chr.)²
• Oud-Griekse medische geschriften
• Ayurveda-teksten
• Traditionele Chinese Geneeskunde

In de Traditionele Chinese Geneeskunde bestaat een concept genaamd “yi xing bu xing”, dat het idee beschrijft dat de vorm van een voedselmiddel de vorm of functie van een orgaan kan aanvullen.

Ook de oude Romeinse geneeskunde beschreef uitgebreid het gebruik van dierlijke stoffen. Artsen en geleerden zoals Galen, Plinius de Oudere en Dioscorides documenteerden dierlijke remedies in vroege farmacologische teksten.³

Antropologisch onderzoek laat zien dat vergelijkbare praktijken ook buiten klassieke medische tradities bestonden. Veel culturen waardeerden bepaalde organen vanwege hun veronderstelde voedingswaarde of symbolische betekenis. Voorbeelden zijn:

• Inuit-gemeenschappen die zeehondenlever consumeerden voor zicht en kracht
• Native American-tradities die het eten van het hart associëren met vitaliteit en moed
• Traditionele diëten waarin specifieke organen waren voorbehouden aan bepaalde leden van een stam of gemeenschap

Deze tradities waren niet gebaseerd op moderne biochemische kennis, maar weerspiegelen wel lang bestaande observaties over de unieke eigenschappen van orgaanvlees.

De wetenschappelijke belangstelling voor organen en klieren nam aanzienlijk toe in het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. In deze periode begonnen onderzoekers het concept van interne afscheidingen te onderzoeken: stoffen die door klieren worden geproduceerd en de fysiologie van het lichaam beïnvloeden. Dit onderzoek leidde uiteindelijk tot de geboorte van de endocrinologie, de wetenschap van hormonen.

Een van de beroemdste vroege figuren op dit gebied was de Mauritiaanse neuroloog Charles-Édouard Brown-Séquard (1817–1894). In 1889 rapporteerde hij zijn fameuze experimenten met extracten afkomstig van dierlijk testikelweefsel, in een poging de biologische activiteit van klierachtige stoffen te benutten.⁴

Hoewel zijn werk controversieel was en breed sensationeel werd uitgemeten, droeg het bij aan een stormachtige wetenschappelijke interesse in klierweefsels. Onderzoekers begonnen extracten van organen zoals de schildklier, alvleesklier, bijnieren, eierstokken en testes te bestuderen.

Dit vroege werk, veelal aangeduid als orgaantherapie of opotherapie, droeg uiteindelijk bij aan de ontwikkeling van de moderne endocrinologie en de ontdekking van hormonen in het begin van de twintigste eeuw.

Vanuit modern voedingskundig perspectief worden orgaanvlees vaak erkend als enkele van de meest voedingsrijke voedingsmiddelen in het menselijke dieet. Vergeleken met spierweefsel bevatten organen vaak hogere concentraties van:

• Vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K)
• B-vitaminencomplex (vooral vitamine B12)
• Mineralen zoals ijzer, zink, koper en selenium
• Essentiële aminozuren
• Van nature voorkomende enzymen en peptiden

Deze voedingsstoffen weerspiegelen de biologische functies die organen vervullen in metabolisme, ontgifting, zuurstoftransport, immuunactiviteit en hormoonproductie.¹

Vanwege deze functies bevatten orgaanweefsels vaak complexe combinaties van micronutriënten en structurele verbindingen. Om deze reden worden organen zoals lever, hart, nier, milt en beenmerg vaak beschouwd als enkele van de meest voedingsrijke dierlijke voedingsmiddelen die beschikbaar zijn.

Modern onderzoek heeft ook gekeken naar kleinere biologische moleculen die aanwezig zijn in orgaanweefsels. Deze omvatten:

• Peptiden
• Nucleïnezuren
• microRNA’s
• Extracellulaire vesicles, bekend als exosomen

Sommige studies suggereren dat bepaalde biologische moleculen in voedsel de spijsvertering kunnen overleven en op verschillende manieren met biologische systemen kunnen interageren. Bijvoorbeeld, onderzoek heeft onderzocht of kleine peptiden of macromoleculen onder bepaalde omstandigheden de darmbarrière kunnen passeren.⁵

Onderzoek heeft ook gekeken naar voedingsmicroRNA’s en exosomen, kleine biologische deeltjes die in staat zijn signaalmoleculen of genetische informatie te dragen.⁶

De fysiologische relevantie van deze moleculen in de menselijke voeding blijft een actief onderzoeksgebied, en wetenschappers blijven bestuderen hoe voedingsbiologische verbindingen met het lichaam interageren.

1. U.S. Department of Agriculture. FoodData Central: Nutrient profiles of organ meats.
2. Ebers Papyrus (c. 1550 BCE), Ancient Egyptian medical text.
3. Dioscorides, Pedanius. De Materia Medica.
4. Brown-Séquard C.E. (1889). “The effects produced on man by subcutaneous injections of a liquid obtained from the testicles of animals.” The Lancet.
5. Lettré H. (1955). Studies on organ extracts and tissue interactions.
6. Baier SR et al. (2014). Dietary microRNAs from milk can survive digestion and enter circulation. Journal of Nutrition.